مقالات شطرنج

قلعه رفتن و شرایط آن در شطرنج

قلعه رفتن در شطرنج یک بازی دفاعی عالی است که در آن شاه و رخ خود را همزمان حرکت می دهید. هنگامی که به قلعه می روید، پادشاه شما دو خانه به سمت رخ حرکت می کند و رخ شما از روی پادشاه شما به خانه بعدی می پرد. قلعه‌ رفتن تنها حرکت شطرنج است که در آن دو مهره را در یک نوبت حرکت می‌دهید، اما برای اینکه یک بازی قانونی باشد باید شرایط خاصی را داشته باشید. در این مطلب شما را در مورد نحوه عملکرد و زمان استفاده استراتژیک از آن در طول بازی شطرنج توضیح خواهیم داد.

برای درک بهتر موضوع قلعه رفتن در شطرنج یا قلعه نشین شطرنج توصیه می شود ابتدا مطالب زیر را خوانده و سپس فیلم موجود در پایین صفحه را نگاه کنید.

برای دریافت مطالب تکمیلی ترم اول آموزش مجازی شطرنج به صورت رایگان “کلیک کنید.

قلعه رفتن در شطرنج چیست؟

قلعه رفتن در شطرنج حرکت خاصی است که طی آن، شاه و رخ همزمان جا به جا می شوند. حق حرکت قلعه فقط برای یک بار است. یکی از شرایط لازم برای حرکت قلعه در شطرنج این است که خانه های بین شاه و رخ کاملا خالی باشند.

نام دیگر مهره قلعه در شطرنج چیست؟ در زبان فارسی مهره رخ را با نام قلعه می شناسیم.

 قلعه نشین شطرنج به این صورت انجام می شود:

شاه دو خانه به طرف رخ می رود و رخ در کنار شاه در خانه ای که شاه از آن عبور کرده است می نشیند. طبق مقررات باید ابتدا شاه را حرکت داد و بعد رخ را حرکت دهید. 

اگر رخ یا خانه های عبور رخ به هنگام حرکت قلعه در شطرنج در زیر ضرب باشد، شاه قلعه اشکالی ندارد.

در پی قلعه نشین شطرنج، وضعیت بسیار تغییر می یابد و شاه از مخاطراتی که در مرکز وجود دارد، دور می شود. شاه به محل امنی انتقال می یابد و رخ وارد بازی می شود. به همین دلایل، ممانعت از قلعه رفتن حریف، عموما به نفع شطرنج باز است. 

حرکت شاه قلعه

دلیل و فواید شاه قلعه:

۱- شاه از امنیت برخوردار می شود. زیرا شاه در وسط صفحه براحتی مورد حمله قرار می گیرد.

۲- رخ که یکی از سوارهای مهم در بازی شطرنج هست در موقعیت مناسب تری برای حمله یا دفاع قرار می گیرد و ارتباط بین دو رخ برقرار می شود.

شاه به یک جای امن برود چرا که مهمترین مهره شاه است پس باید شاه را از خطرها و حمله های دشمن حفظ کرد و اگر شاه کیش و مات شود ما بازی را باختیم هر چند از حریف مهره و امتیاز جلو باشیم.

بیشتر بخوانید : حرکت شاه در شطرنج

انواع شاه قلعه:

اکنون انواع قلعه گیری در شطرنج را به طور کامل توضیح میدهیم:

شاه قلعه ی بزرگ:

اگر در جناح وزیر قلعه برود می گوییم ” قلعه بزرگ ” رفته است.

بین شاه و رخ ۳ خانه فاصله است ( در واقع در جناح وزیر). این حرکت را با علامت(o-o-o) نشان می دهیم.(برای آموزش ثبت حرکات “کلیک” کنید)

آموزش شاه قلعه بزرگ در شطرنج توسط خانه شطرنج مشهد

شاه قلعه ی کوچک:

اگر در جناح شاه قلعه برود می گوییم ” قلعه کوچک ” رفته است؛

بین شاه و رخ ۲ خانه فاصله است ( در واقع در جناح شاه). این حرکت را با علامت (o -o)نشان می دهیم.

آموزش شاه قلعه کوچک توسط باشگاه شطرنج مشهد

انجام حرکت شاه قلعه

برای انجام حرکت شاه قلعه به هر دو صورت ابتدا شاه دو خانه به سمت رخ می رود سپس رخ از روی سر شاه می پرد و دقیقا در کنار شاه قرار می گیرد. (نکته: اگر دست به رخ زده شود نمی توان شاه قلعه رفت و باید با رخ یک حرکت انجام داد)

بیشتر بخوانید : حرکت رخ در شطرنج

شرایط و قانون شاه قلعه در شطرنج :

شاید این سوال برای شما پیش بیاید که در چه شرایطی نمی توانیم شاه قلعه بریم؟ برای شاه قلعه رفتن ۴ شرط لازم است و تا این شرایط نباشد نمی توان قلعه گیری در شطرنج را انجام داد یا به زبان ساده شاه قلعه بریم:

۱-  بین شاه و رخ هیچ مهره ای نباشد.

۲-  شاه و رخ از اول بازی هیچ حرکتی نکرده باشند.

۳- شاه کیش نباشد.

۴- شاه از زیر کیش رد نشود.

چرا باید شاه قلعه برویم ؟

از زمانی که شطرنج به وجود آمده است، حمله مستقیم به شاه، کانون توجه بوده است و تعجبی ندارد، اگر ادعا شود چیزی دلچسب تر از حمله ماتی وجود ندارد. در گذشته دور بین بردن بازی از راه مات کردن یا از طریق کسب برتری نیرو فرق گذاشته میشد. کار کسی که به کمک برتری نیرو به پیروزی می رسید، نسبت به موفقیت بازیکنی که با کیش و مات برنده می‌شد ارزش کمتری میداشت.

با گذشت زمان بخصوص در طول چند قرن گذشته تجارب زیادی در هنر حمله مستقیم علیه شاه و یا قلعه رفتن کسب شده است. بنظر میرسد بیش از نود درصد تاکتیک هایی که در وسط بازی به مرحله اجرا در می‌آیند، بر اساس این تجارب بدست آمده است.

به عنوان مثال، اولین بازیکنی که فیل خود را در خانه h7 قربانی داد مورد ستایش و تحسین همگان قرار گرفت. البته کسی اسم او را نمی‌داند و نام او برای همیشه به دست فراموشی سپرده شده است. آنچه که اکنون برای همه روشن است، هزاران فیلی هستند که در خانه h7 قربانی شده اند.

به طوری که امروزه، بازیکنان معمولا می‌توانند با چشم بسته تصمیم بگیرند که آیا این قربانی درست است یا نیست. بنابراین ترکیبی که زمانی اعجاب آور، مشعشع و درخشان بود حالا به یک مهارت عادی تبدیل شده است. با همه اینها این قربانی پیش پا افتاده و ساده نمونه ای از غنای بازی شطرنج است. زیرا حتی امروزه هم ممکن است در یک وضعیت خاص ویژگی اندکی باشد که هر چند در نگاه اول قابل توجه بنظر نیاید اما پیامدهای مهمی همراه داشته باشد قربانی در h7 فقط یکی از حمله های متداول و استاندارد ماتی است که شطرنج بازان امروزی به خوبی با آن آشنا هستند.

حمله به شاهی که قلعه نرفته است

شاید این نتیجه ساده لوحانه گرفته شود، که چون قلعه رفتن در جناح شاه با خطرات عدیده ای همراه است و قلعه رفتن در جناح وزیر ممکن است حتی از آن هم بیشتر با خطرات مواجه شود، پس بهتر است بازیکن اصلا شاه را به قلعه نبرد. هیچ چیز از یک چنین برداشتی دور از حقیقت نیست. مخاطره آمیزترین موقعیت برای شاه باقی ماندن در خانه اولیه آن است. البته در موارد نادری این حکم صدق نمی‌کند.  ولی هیچگاه استثنا قاعده کلی را نفی نمی‌سازد.

توضیح این مطالب کار دشواری نیست. قلعه رفتن قسمتی از گسترش و آماده سازی سوارها به حساب می آید و غالبا راه ارتباطی حیاتی برای طرحهای یک بازیکن است. با این هدف که همه مهره ها مانند قطعات روغن کاری شده یک ماشین بتوانند به طور هماهنگ عمل کنند. بدون رفتن به قلعه رخها نمی توانند با هم ارتباط برقرار کنند و این امر در بسیاری موارد به منزله عدم شرکت بخشی از نیروها در برابر سپاه کامل حریف است. و تعجبی ندارد اگر شاه در این میانه هدف سخت ترین ضربات قرار بگیرد.

حضور شاه در میانه میدان اغلب این امکان را به حریف می‌هد که ابتکار عمل را در دست بگیرد.

آموزش شرایط شاه قلعه توسط باشگاه شطرنج ایران

پاسخنامه

بالا سمت راست : قلعه کوچک و قلعه بزرگ در شطرنج نمی توانیم برویم زیرا رخ ها حرکت کرده اند

بالا سمت چپ : قلعه کوچک و قلعه بزرگ در شطرنج نمی توانیم برویم زیرا شاه حرکت کرده است

وسط سمت راست : قلعه کوچک نمی توانیم برویم چون رخ حرکت کرده است ولی قلعه بزرگ می توانیم برویم

وسط سمت چپ : قلعه کوچک نمی توانیم برویم  زیرا شاه از کیش رد می شود اما قلعه بزرگ می توانیم برویم

پایین سمت راست :  قلعه کوچک می توانیم برویم اما قلعه بزرگ نمی توانیم برویم زیرا بین شاه و رخ مهره قراردارد

پایین سمت چپ :  قلعه نمی توانیم برویم زیرا شاه کیش است

فیلم آموزش قلعه رفتن و شرایط آن در شطرنج توسط استاد سعید پیرملکی مدیریت باشگاه شطرنج ایران

تمامی مطالب فوق متعلق به باشگاه شطرنج ایران می باشد. کپی مطالب با حفظ منبع بلامانع می باشد.

خانه و مدرسه تخصصی شطرنج در مشهد

——————————————————————-

لینک های مفید و ضروری شما در این مقاله : 

آموزش کامل بازی شطرنج (کاملاً رایگان، ۱۰۰% تضمینی)

فیلم آموزش شطرنج رایگان برای کودکان

بهترین کلاس آموزش شطرنج کودکان و نوجوانان در مشهد در سال ۱۴۰۰


سوالات متداول

۱.کدام سمت برای قلعه سازی در شطرنج بهتر است؟

برای یک بازی با حملات بیشتر، در مقابل حریف خود قلعه بگیرید، یا برای یک بازی صلح آمیزتر در همان سمت حریف خود قلعه بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا