آموزش انواع شروع بازی شطرنج و بهترین گشایش ها و گسترش مهره در اول بازی

یکی از سوالات رایج و مهم برای شطرنجبازان ( چه کودکان و چه بزرگسالان)، نحوه شروع بازی شطرنج می باشد. انواع مختلفی از شروع بازی شرنج وجود دارد که متناسب با استراتژی انتخاب می شود و در کل بازی بسیار تاثیرگذاز است. اینکه بازیکنان چگونه و با چه حرکتی بازی شطرنج را آغاز کنند می تواند یکی از مهمترین و کلیدی ترین سوال برای هر شطرنج بازی و در هر سطحی باشد. با توجه به اهمیت این مبحث آموزشی شطرنج که در کلاس های شطرنج بسیار سوال می شود، تیم آموزش باشگاه شطرنج ایران (مدرسه تخصصی شطرنج) در این مطلب قصد دارد شما را با آموزش شطرنج به زبان ساده و حرفه ای در خصوص شروع بازی شطرنج آشنا سازد.

همچنین می توانید برای آموزش شطرنج حرفه ای از آموزش مجازی شطرنج (ترم اول رایگان) شروع و آموزش ترم های بعدی شطرنج را به همین ترتیب دنبال کنید تا در کمترین زمان به یک شطرنج باز حرفه ای تبدیل شوید.

اهمیت انواع شروع بازی در شطرنج مبتدی و حرفه ای

بازی شطرنج را عموما به سه مرحله تقسیم می کنند:

گشایش یا شروع بازی عبارت است از گسترش اولیه نیروها و وارد کردن آن ها به کارزار. مهم ترین مسئله در گشایش عبارت است از بسیج قوا و کنترل یا تسخیر خانه ها و خطوط مهم توسط نیروها. در مرحله گشایش عموما نبرد اصلی به قصد تصرف مرکز و رفع موانع گسترش برای خود و ایجاد موانع گسترش برای حریف صورت می گیرد.

در بازی شطرنج، جنگ از نخستین حرکت ها آغاز می شود. به نظر می رسد که در شروع بازی حرکت 1-e4 یا 1-d4 و گاه 1-c4 مناسب ترین حرکت باشد. سپس در گسترش سوارها باید دقت کرد که در قرار گیرند که بر مرکز تسلط داشته باشند یا مهره هایی از حریف را که متوجه مرکز می شوند مورد تهدید قرار دهند.

البته هدایت صحیح مرحله گشایش اهمیت بسیار دارد. بی اعتنایی به نظم و سیاق بازی، به نبردی بی تدارک در شرایط نامطلوب می انجامد و ممکن است حریف در گسترش جلو بیفتد و یا به پوزیسیون دلخواهش برسد.

نکته: کلا به نوآموزان توصیه می شود که در شروع بازی، بیشتر سعی کنند سوارها را گسترش دهند و از بازی اضافی با پیاده ها اجتناب کنند. گسترش سوارها مهم تر از حرکت دادن پیاده هاست. حرکت پیاده ها به قصد گشودن خطوط برای سوارها صورت می گیرد و هدف ما فعال کردن سوارهاست. از این رو در آغاز گشایش ها عموما پیاده های ستون e و d را پیش می رانند تا راه فیل ها گشوده شود. اگر ضرورت ایجاب کند حرکت پیاده های ستون های دیگر هم صورت می گیرد


آموزش شروع بازی شطرنج توسط مدرسه شطرنج


انواع گشایش و شروع بازی در شطرنج

به طور کلی می توان گشایش و شروع بازی ها انواعرا به سه دسته کلی تقسیم کرد:

  • شروع بازی و گشایش های باز
  • شروع بازی و گشایش های نیمه باز
  • شروع بازی و گشایش های بسته

1- شروع بازی باز در شطرنج ( گشایش های باز )

هر گشایشی که در آن سیاه در جواب 1-e4 حرکت 1-e5را بازی کند در زمره گشایش های باز قرار دارد. در این گشایش ها ، سوارها زود گسترش می یابند و مرکز پیاده ای معمولا زود باز می شود. در نتیجه، بازی های جاندار و مهیجی پدید می آیند که گاه با ترکیب های هوشمندانه همراهند.

2- شروع بازی نیمه باز در شطرنج ( گشایش های نیمه باز )

گشایش هایی که سیاه در جواب 1-e4 ، حرکتی غیر از 1-e5 بازی کند، گشایش های نیمه باز خوانده می شوند. در این گشایش ها سیاه از مرکز غفلت نمی کند بلکه بعد از اینکه سفید مرکز را اشغال کرد به آن حمله می کند. در این استراتژی، سفید در ابتدا برتری مختصری می یابد یا وضع راحت تری دارد. در نتیجه سفید سعی می کند بازی را بازتر کند تا از این آزادی عمل بیشتر بهره بگیرد. سیاه می کوشد از باز شدن بازی جلوگیری کند و به تکمیل گسترش بپردازد.

3- شروع بازی بسته در شطرنج ( گشایش های بسته )

گشایش هایی که در آن ها سفید در حرکت اول به جای 1-e4 ، حرکت های دیگری چون 1-d4 ، 1-c4 ، 1-Nf3 ، 1-f4 بازی کند، گشایش های بسته خوانده می شوند. معمولا در این نوع گشایش ها ، زنجیرهای پیاده ای تا مدتی در مرکز دوام می یابند و حتی ساکن می شوند. در نتیجه، گسترش سوارها آهسته تر است و مانور و زمینه چینی اهمیت بیشتری می یابد.

به دلیل آهستگی گشایش در این نوع شروع بازی ، هدف های استراتژیکی دیرتر آشکار می شوند و حالت بغرنج تری دارند. اما اصول کلی گشایش به قوت خود باقی است. و تصرف مرکز صقحه شطرنج ، ایجاد ضعف در مواضع حریف و کسب برتری های جزئی در درجه اهمیت است.

در هر نوع از انواع شروع بازی و گشایش ها 3 اصل مهم وجود دارد که هر شطرنجبازی حتی قهرمانان جهان باید رعایت کنند و حرکتها بر همین اساس انجام می شود:

  • گرفتن یا کنترل کردن خانه های مرکزی
  • گسترش مهره ها: گسترش یعنی بیرون آوردن سوارهای سبک (اسب و فیل) و قرار دادن آنها در بهترین جا(خانه های مرکزی صفحه شطرنج)
  • امنیت شاه (گاه شاه قلعه ی بزرگ ، گاه شاه قلعه ی کوچک)

نکته بسیار مهم: در واقع در مرحله ی شروع بازی جنگ سفید و سیاه بر سر مرکز است.

از انواع شروع بازی شطرنج می توان به موارد زیر اشاره کرد:

شروع بازی ایتالیایی یکی از بهترین شروع های بازی شطرنج برای تمامی سطوح

یک بازی اصولی و دقیق که هر حرکت به درستی و با هدفی صورت گرفته را در زیر خواهیم دید بهتر است برای شروع کار نوآموزان از این بازی استفاده کنند تا به مرور و تجربه کردن بتوانند بازیهای دیگری را که البته باز هم بر اساس سه اصل بالا هستند انجام بدهند.
نحوه شروع بازی شطرنج در مباحث آموزشی مدرسه شطرنج
1- سفید e4 (هدف از این حرکت آوردن پیادهبه خانه ی مرکزی e4 و کنترل خانه ی مرکزی d5 و همچنین قطر فیل و وزیر را باز کرده است. معمولا این حرکت برای شروع بازی بهترین حرکت است).
2- سیاه e5 (برای سیاه هم پاسخ متقابل وجود دارد)
آموزش شروع بازی شطرنج توسط مدرسه شطرنج مشهد
3- سفید Nf3 ( بهترین خانه برای اسب جناح شاه اینجاست زیرا حمله ی مستقیم به پیاده ی مرکزی سیاه است و در واقع اسب هم به دو خانه ی مرکزی e5 , d4 نزدیک است و آنها را کنترل می کند. سفید چون شروع کننده ی بازی است بهتر است شروع کننده ی حمله و جنگ هم باشد. برای اسب خانه های h3 به خاطر گوشه بودن که خانه های کمتری را کنترل می کند ضعیف است و خانه ی e2 هم چون راه فیل و وزیر بسته می شود بد است. (هر چه مهره ها خانه های بیشتری را کنترل کنند فعال تر و قوی ترند و دو ستون گوشه یعنی a , h هم به دلیل اینکه مهره خانه های کمتری را کنترل می کند ضعیف ترند. )
آموزش شروع بازی شطرنج در مباحث آموزش شطرنج کودکان توسط مدرسه شطرنج
4- سیاه Nc6 این حرکت، بهترین دفاع برای پیاده است زیرا اسب هم یک حرکت گسترشی است و هم به مرکز نزدیک است. دفاع هایی مثل راندن پیاده ی d6 , f6 (مانع حرکت اسب و فیل) و یا بیرون آوردن وزیر در f6 , e7 ( بیرون آوردن وزیر که قویترین مهره شطرنج است درشروع بازی خوب نیست زیرا مورد حمله ی سوارهای سبک قرار می گیرد.) یا حرکت فیل به خانه ی d6 (در قطر بسته قرار می گیرد و جلوی حرکت پیاده ی d را هم میگیرد.) هر کدام مشکلاتی دارند.
نحوه شروع بازی شطرنج یکی از پرکاربردترین مباحث آموزشی مدرسه شطرنج
5- سفید Bc4 فیل خانه ی خوب b5 را هم می تواند برود. بهترین خانه ها برای آزادی فیل و اینکه خانه های بیشتری را زیر ضرب و کنترل قرار دهد c4 وb5 این است. در c4 به مرکز نزدیکتر است.
چگونه شروع بازی شطرنج را انجام دهیم
6- سیاه Nf3 دقیقا به دلایل شماره 3 سفید که Nf6 را بازی کرد.
بهترین تاکتیک های شروع بازی شطرنج توسط مدرسه شطرنج مشهد
7- سفید Nc3 دقیقا به دلایل شماره 4 سیاه که Nc6 را بازی کرد.
تاکتیک های شروع بازی شطرنج در مباحث آموزش حرفه ای باشگاه شطرنج ایران
8- سیاه Bc5 دقیقا به دلایل شماره 5 سفید که بازی را کرد.
اصول شروع بازی شطرنج در سلسله آموزش های حرفه ای مدرسه شطرنج
9- سفید d3 برای گسترش دادن فیل لازم است راه فیل با راندن پیاده باز شود.
آموزش قواعد شروع بازی شطرنج توسط مدرسه شطرنج
10- سیاه d6 برای گسترش دادن فیل لازم است راه فیل با راندن پیاده باز شود.
آموزش قوانین شروع بازی شطرنج توسط آموزشگاه شطرنج مشهد
11. سفید Bg5 بهترین خانه برای فیل است در خانه های دیگر یا زده میشد و یا دفاعی بود با این حرکت اسب سیاه را هم آچمز (فلج) کرده است.
اصول و قواعد شروع بازی شطرنج- خانه شطرنج مشهد
12- سیاه Bg4 دقیقا به دلایل شماره 11 سفید که Bg5 را بازی کرد.
آموزش حرفه ای شروع بازی شطرنج توسط مدرسه شطرنج
13- سفید O-O برای امنیت شاه بهتر است در شروع بازی حرکت شاه قلعه را انجام داد.
ترفندهای شروع بازی و اشتباهات رایج در شروع بازی شطرنج- مدرسه شطرنج مشهد
14- سیاه O-O دقیقا به دلیل بالا

نکته بسیار مهم : بعد از این حرکات گسترش مهره ها تمام است و وارد مرحله ی وسط بازی می شویم که قواعد خاص خودش را دارد. حمله ها و دفاع ها و نقشه کشیدن و تاکتیکها و ... در این قسمت استفاده می شود.

میخاییل باتوینیک اسطوره شطرنج شوروی یکی از بزرگترین متخصصان شروع بازی انگلیسی بود.

تمامی مطالب فوق متعلق به باشگاه شطرنج ایران می باشد. کپی مطالب با حفظ منبع بلا مانع می باشد.
خانه و مدرسه تخصصی شطرنج در مشهد