مشخصات صفحه ی شطرنج، حرکت مهره ها، خانه های صفحه ی شطرنج، قوی ترین و اصلی ترین مهره، مهم ترین مهره صفحه ، مقایسه حرکت مهره ها

مشخصات صفحه شطرنج و حرکت مهره ها

 

در اولین بخش از آموزش های گام به گام و مقدماتی شطرنج که توسط تیم آموزش باشگاه شطرنج ایران ( مدرسه و خانه شطرنج )گردآوری شده است، با مشخصات صفحه ی شطرنج و حرکت مهره ها از جمله حرکت پیاده، رخ، اسب، فیل، وزیر، شاه و .... آشنا خواهید شد. 

 

 

مشخصات صفحه ی شطرنج

 

*خانه : هر کدام از مربع­ های کوچک صفحه که به رنگ های سیاه و سفید هستند را یک خانه می­ گوییم.

*ستون : 8 خانه ای که به صورت عمودی پشت سر هم قرار دارند را یک ستون می گوییم و هر ستون با یک حرف انگلیسی مشخص شده است. ستون a، ستونb ، ستونc، ستون d، ستونe، ستونf ، 

ستونg ، ستونh.

 

*عرض : 8 خانه­ ای که به صورت افقی پشت سر هم قرار دارند را یک عرض می گوییم و هر عرض با یک شماره مشخص شده است. عرض1 ، عرض2 ، عرض3 ، عرض4 ، عرض5 ، عرض6 ، عرض،7 عرض8

 

*قطر : خانه ­های یکرنگی که به صورت مایل (کجکی) به هم وصل ­اند را قطر می­ گوییم. قطرها یا سفید هستند و یا سیاه.

 

*خانه­ های مرکزی :4 خانه که دقیقا در وسط صفحه­ ی شطرنج قرار دارند و از بالا، پایین، راست و چپ سه خانه فاصله دارند. (e4-e5-d4-d5) بهترین خانه­ های صفحه ­ی شطرنج هستند به این دلیل 

که وقتی مهره ­ای در این خانه ­ها یا نزدیک به این خانه­ ها قرار می ­گیرد قدرت بیشتری پیدا می کند چون خانه ­ها بیشتری را زیر ضرب و کنترل خود قرار می­­ دهد.

 

 *مرکز بزرگ :12 خانه که دقیق چسبیده به خانه­ های مرکزی ­اند در واقع یک مربع بزرگ که دورتا دور خانه­ های مرکزی وجود دارد را مرکز بزرگ می ­گویند.

 (f3,f4,f5,f6,e6,d6,c6,c5,c4,c3,d3,e3)

 

*جناح شاه : نیمی از صفحه را که در طرف شاه قرار دارد جناح شاه می­ گوییم.

*جناح وزیر: نیمی از صفحه را که در طرف وزیر قرار دارد جناح وزیر می­ گوییم.

*خط مرزی خطی که بین عرض 4 و عرض 5 قرار دارد و در واقع صفحه را به دو قسمت مساوی تقسیم می­کند را خط مرزی می­گوییم.

دو نوع سوار داریم : سوارهای سبک اسب و فیل هستند که امتیاز کمتری دارند و سوارهای سنگین وزیر و رخ هستند که امتیاز بیشتری دارند. در مجموع هر بازیکن 8 سوار و 8 پیاده دارد.

 

**محل قرار گیری مهره های سفید همیشه در عرض 1و 2  و محل قرار گیری مهره های سیاه همیشه در عرض7 و8.

 

حرکت مهره ها

 

مهره پیاده

پیاده ها کوچکترین مهره در صفحه ی  شطرنج هستند. شطرنج بازان حرفه ای به خوبی ارزش یک پیاده را می دانند اما نوآورزان مهره های پیاده  را بی ارزش می دانند.

 

حرکت پیاده: مهره های پیاده فقط به سمت جلو و فقط در ستونی که روی آن قرار دارند، یک خانه حرکت می کنند.

پیاده ها در اولین حرکت خود و فقط در اولین حرکت خود این حق انتخاب را دارند که یک یا دو خانه به جلو بروند.

پیاده ها تنها مهره ای هستند که به عقب برنمی گردند.

پیاده ها نمی توانند از روی مهره های دیگر بپرند و اگر جلوی آنها مهره ای قرار بگیرد تا وقتی آن مهره در آنجاست نمی توان پیاده را حرکت داد.

 

زدن پیاده: مهره پیاده تنها مهره ای است که حرکت آن با طرز زدنش متفاوت است، همه ی مهره ها همان طور که حرکت می کنند مهره های رقیب را به همان شکل هم می زنند.

پیاده یک خانه کج (قطری) میتواند مهره های دیگر را بزند.

مهره پیاده نمی تواند در جهت عقب به مهره ای حمله کند یا آن را بزند.

 

**سفید و سیاه هر کدام 8 مهره پیاده دارند که پیاده های سفید در عرض 2 و پیاده های سیاه در عرض 1 قرار می گیرند.

 

 

 

ترفیع پیاده: مهره پیاده فقط حرکت رو به جلو دارد و هدفش رسیدن به خانه ی آخر است تا یک جایزه بگیرد و آن تبدیل شدن به یک مهره ی قوی تر مثل فیل،اسب،رخ و وزیر است که معمولا به 

وزیر که قوی ترین مهره است تبدیل می شود. بیشترین تعداد مهره وزیری که در صفحه ی شطرنج می تواند وجود داشته باشد 9 وزیر است. پس به ازای هر پیاده ای که به آخر می رسد می توان یک 

وزیر آورد حتی اگر وزیر خودمان هنوز در بازی باشد.

 

 ***مهره پیاده یک امتیاز دارد.

 

 

 

 

مهره رخ

حرکت رخ ها مستقیم و صاف است رخ ها می توانند بالا، پایین، چپ، راست (به صورت +) حرکت کنند. درواقع مهره رخ می تواند به هر خانه ی خالی در ستون یا عرضی که روی آن قرار دارد تا 

وقتی که مهره های خودی یا مهره های حریف راهش را مسدود نکرده باشند حرکت کند.

 

مهره های رخ در هر حرکت تنها می توانند به یک طرف حرکت کنند (بالا، پایین، چپ، راست) و اجازه ندارند در وسط راه، تغییر مسیر بدهند و بپیچند.

** رخ ها نمی توانند از روی هیچ مهره ای بپرند، چه مهره های خودی و چه مهره های حریف.

** رخ می تواند به همین صورتی که حرکت می کند (صاف و مستقیم) اگر مهره ای از حریف بر سر راهش قرار می گیرد آن را بزند.

 

 ***مهره رخ 5 امتیاز دارد، در واقع به اندازه ی 5 مهره پیاده ارزش دارد.

 

 

 

مهره فیل

فیل ها به صورت قطری یا کج و فقط در خانه های همرنگ خود حرکت می کنند.

فیل ها در هر حرکت تنها می توانند به یک طرف حرکت کنند و اجازه ندارند در وسط راه، تغییر مسیر بدهند. فیل ها نمی توانند از روی هیچ مهره ای بپرند.

مهره فیلی که در خانه های سفید حرکت می کند را فیل سفیدرو و فیلی که در خانه های سیاه حرکت می کند را فیل سیاه رو می گوییم.

مهره فیل 3 امتیاز دارد و از پیاده قوی تر است اما از رخ ضعیف تر است. فیل ها به همان صورتی که حرکت می کند مهره ی حریف رامی زند.

 

 

 

مهره وزیر

 

حرکت وزیر: وزیر مثل فیل و رخ حرکت میکند یعنی هم صاف و هم کج (در ستون ها و عرض ها و قطرها) و به همین صورت هم می تواند مهره های حریف را بزند.

 

 

 

مهره اسب

 

اسب 3 امتیاز دارد در واقع معادل 3 پیاده ارزش دارد. مهره اسب هم امتیاز با فیل است اما از رخ و وزیر ضعیف تر است.

تنها مهره ای است که می تواند از روی مهره های دیگر بپرد، اسب است.

حرکت اسب 3 خانه به صورت ال بزرگ انگلیسی است یا 2 خانه صاف (در هر 4 جهت: بالا، پایین، راست و چپ) سپس یک خانه می پیچد.

 

 

 

مهره شاه

 

شاه اصلی ترین و مهم ترین مهره ی شطرنج است و در حقیقت روح و قلب این بازی است. اگر شما هر مهره ای را از دست بدهید می توانید باز هم بجنگید و ببرید اما اگر شاه را از دست 

دهید (کیش ومات شوید) بازی را باخته اید.

 

 ***مهره شاه فقط می تواند دورتا دور خود هم صاف و هم کج اما فقط یک خانه برود و اگر هم بخواهد مهره ای را بزند دقیقا به همین شکل می زند.

 

 شاه که پیره            از یکی بیشتر نمیره            بجز شاه قلعه      وگرنه میمیره

 

چند نکته ی خیلی مهم در مورد مهره شاه:

 

1-    دو شاه نمی توانند به هم نزدیک شوند و کنار هم قرار بگیرند چون با هم قهرند و در حال جنگ. پس همیشه حداقل یک خانه بین دو تا شاه باید باشد.

2-    هیچ مهره ای نمی تواند شاه را بزند و شاه تنها مهره ای است که تا آخر بازی می ماند.

 

 

تمامی مطالب فوق متعلق به باشگاه شطرنج ایران می باشد. کپی مطالب با حفظ منبع بلا مانع می باشد.

خانه و مدرسه تخصصی شطرنج در مشهد